strona informacyjna

Pedagogika noetyczna

Zdaniem Arystotelesa, trzem wymiarom duszy (wegetatywnemu, zmysłowemu i umysłowemu) odpowiadają trzy etapy wychowania. Dusza roślinna zawarta w duszy zmysłowej potrzebuje ćwiczeń cielesnych, aby rozwinąć swoją potencjalność. Z kolei dla rozwoju duszy zwierzęcej (zmysłowej), zawartej w duszy umysłowej, niezbędne jest wychowanie moralne. Dusza umysłowa zaś, zawierająca w sobie duszę zmysłową i za jej pośrednictwem duszę wegetatywną, sama składa się z dwóch części (warstw, wymiarów): rozumowej i intelektualnej.
Rozwojowi wszystkich warstw ludzkiej natury towarzyszy od samego początku intelektualne, noetyczne światło. Człowiek rozwija się, urzeczywistniając potencję kolejnych swych warstw. Nie wszystkie jednak zdolności ludzkie dane są człowiekowi w stanie potencjalnym. Warstwa najniższa (wegetatywna) działa od razu, bo gdyby nie działała, nie byłoby życia w jego wymiarze biologicznym. Podobnie warstwa najwyższa, noetyczna, związana z intelektem, dana jest człowiekowi jako urzeczywistniona i jako taka pociąga wszystkie inne warstwy ku sobie, stanowiąc dla nich swoisty punkt odniesienia.
Dzięki uchwyceniu tego noetycznego ukierunkowania ludzkiego rozwoju możemy zinterpretować poszczególne etapy tegoż rozwoju jako działania celowe. Dotyczy to szczególnie tych etapów (późnej dojrzałości i starości), z których rozumieniem jako ludzie mamy największe problemy, a to dlatego, że związany z tymi etapami rachunek strat i zysków nie wydaje się korzystny dla człowieka. Podobnie, dzięki noetycznemu światłu, jesteśmy w stanie inaczej, a mianowicie mniej dramatycznie, spojrzeć na doświadczenie śmierci. Czy egzystencja człowieka jest bowiem – jak chciał Heidegger – bytowaniem ku śmierci, czy raczej jest swoistą próbą, pytaniem, wyzwaniem, a więc doświadczeniem, które wymaga od najwyższego wymiaru ludzkiej natury, a więc wymiaru noetycznego, zgody na swoiste oczyszczenie i bezbronne otwarcie?