strona informacyjna

MIŁOŚĆ. Według klasycznej definicji, miłość jest pewnym przystosowaniem władzy pożądawczej do jakiegoś dobra (coaptatio quaedam appetivae virtutis ad aliquod bonum). To jednak, że dana rzecz zostaje rozpoznana jako dobra i że staje się czymś, do czego skierowuje się wola, nie dokonuje się samo. Rozpoznanie jakiejś rzeczy jako dobra jest zasługą intelektu. Mówiąc więc bardziej precyzyjnie, miłość jest, owszem, przystosowaniem woli do jakiegoś dobra, ale jest to przystosowanie do dobro rozpoznanego jako takie przez intelekt. 

Miłość jest powiązana z pięknem. Pragniemy tego, co jawi się nam jako dobre. Kochamy zaś to, co postrzegamy jako piękne. Miłość wydarza się wtedy, gdy wola wiąże się z intelektem, tworząc pewne jedno. W miłości bowiem intelekt i wola działają nie oddzielnie, lecz razem. Dlatego też słuszne wydaje się to, że Dietrich von Hildebrand nazywa te złączone władze sercem. Można wręcz powiedzieć, że serce stanowi „trzecią” władzę intelektualną, władzę pierwotniejszą od intelektu i woli, działających oddzielnie. 

W miłości można wyróżnić pewne etapy. Najpierw miłość polega na przystosowaniu woli do dobra „widzianego” przez intelekt, „widzianego”, ale nie posiadanego. To oznacza, że poznawanie tego dobra jest czymś, co nie zależy od człowieka. Doświadczenie piękna, które wiąże się z poznawaniem dobra, jest doświadczeniem uszczęśliwiającym, ale utracalnym. Stąd człowiek dąży do tego, aby to „widzenie” (poznawanie) dobra zostało mu dane na zawsze. Dopiero posiadanie dobra zapewnia bowiem stałą możliwość jego posiadania i cieszenia się nim. 

Miłość można przeżywać na różnych poziomach. Kiedy jest przeżywana na poziomie wegetatywnym, ma charakter egotyczny (wsobny). Gdy jest doświadczana na poziomie zmysłowym, jest egocentryczna. Kiedy natomiast dotyczy wymiaru rozumowego, nabiera charakteru uniwersalnego, czyli jest pewnym wyjściem poza własne ego. Ten uniwersalny rys jest wprawdzie przeżywany nie wprost, lecz na zasadzie pewnego zobowiązania. 

Prawdziwie wyjście poza swoje ego ma miejsce dopiero na poziomie noetycznym. Miłość noetyczna jest swoistą empatią. Jest wejściem w czyjąś perspektywę poznawczą i przeżywaniem świata jakby od środka drugiej osoby. Miłość noetyczna polega na zjednoczeniu dwóch podmiotów. Osoba, która kocha, łączy się z osobą, która jest kochana, i przejmuje jej perspektywę. Jest wyjściem z siebie paradoksalnie poprzez głębokie utożsamieniem z samym sobą, z poznaniem swego intelektualnego światła, w którym kryją się wzory poznawcze wszystkich osób i rzeczy.