strona informacyjna

Rozwój człowieka nie jest rozwojem, który zmierza donikąd. Posiada swój cel, który jest nieuchwytny dla ludzkiego rozumu, ale nie dla intelektu i towarzyszącej mu spontanicznie działającej woli. Tenże cel, po części jedynie uświadomiony, jest jednocześnie najgłębszym ludzkim „ja”, obecnym od samego początku ludzkiego istnienia. Człowiek rozwija się w kierunku swego najgłębszego, podmiotowego „ja”. To właśnie ono jest „światłem”, warunkującym i przyciągającym ku sobie wieloetapowy rozwój człowieka.

Arystoteles wymienia trzy zasadnicze etapy tego rozwoju. Odpowiadają one trzem wymiarom duszy (wegetatywnemu, zmysłowemu i umysłowemu). Dusza roślinna (wegetatywna) zawarta w duszy zmysłowej potrzebuje ćwiczeń cielesnych, aby rozwinąć swoją potencjalność. Z kolei dla rozwoju duszy zwierzęcej (zmysłowej), zawartej w duszy umysłowej, niezbędne jest wychowanie moralne. Dusza umysłowa zaś, zawierająca w sobie duszę zmysłową i za jej pośrednictwem również duszę wegetatywną, sama składa się z dwóch części (warstw, wymiarów): rozumowej i intelektualnej. Pierwsza z tych części podlega rozwojowi, druga dana jest człowiekowi jako urzeczywistniona. Związana jest ona z intelektem, który jest jednocześnie
najgłębszym ludzkim „ja”. Intelekt „nie widzi” siebie w sposób przedmiotowy, lecz jest tym, przez co wszystko inne jest „widziane”.

Rozwój człowieka jest aktualizowaniem ludzkich potencji, które „znajdują się” między najniższą warstwą (wegetatywną) i warstwą najwyższą (noetyczną). Warstwy wegetatywna i zmysłowa mają stać się u człowieka w maksymalnym stopniu przeniknięte przez intelekt. Podobnie też przeniknięta przez intelekt musi być warstwa rozumowa. Zresztą nie jest ona w stanie funkcjonować bez intelektu, w przeciwieństwie do warstw niższych: wegetatywnej i zmysłowej, które mogą się do pewnego stopnia rozwinąć bez współdziałania z intelektem.